مطالعات متفرقه (خارج از سیر مطالعاتی)

الإفتراء علی الشیعه فی ( تحریف القرآن ) والجواب عنه

فهرس المطالب

لشیعه لایخفی قرآنهم الذی یعتقدون به

مؤلّفات الشیعه فی التفسیر


أقوال الفقهاء هی رأی الشیعه


آراء علماء الشیعه فی عدم تحریف القرآن


الروایات الدالّه علی التحریف ضعاف

نظره إلی کتاب فصل الخطاب


التحریف عند علماء اهل السنّه


روایات أهل السنّه الدالّه علی التحریف


لم تقبل عن عمر آیه الرجم


عمر یخاف أن یزید آیه الرجم


ذهاب ثلثی القرآن علی رأی الخلیفه

ذهاب ۲۰۰ آیه من الأحزاب علی رأی الخلیفه

ذهاب سوره علی رأی أبی موسی الأشعری


ذهاب سورتی عن مصحف ابن عباس


سقوط آیات من القرآن لقتل حفّاظه


ضاع من سوره البرائه أکثرها


أسطوره نسخ تلاوه القرآن

بسم اللّه الرحمن الرحیم

بسم اللّه الرحمن الرحیم

من الافترائات التی اتّهم أهل السنّه والجماعه ، الشیعه الإمامیّه هو القول بالتحریف ، وقبل الورود فی البحث فلابدّ من الإشاره إلی امور :

الشیعه لایخفی قرآنهم الذی یعتقدون به

۱ – إنّ الشیعه لیسوا طائفه قلیله تعیش فی قریه نائیه أو مجتمع مقفل ، حتی یخفی قرآنهم الذی یعتقدون به ویقرؤونه .

بل هم ملایین الناس وعشرات الملایین ، یعیشون فی أکثر بلاد العالم الإسلامی مدی القرون ، وهذه بلادهم وبیوتهم ومساجدهم وحسینیاتهم ومدارسهم وحوزاتهم العملیه ، لا توجد فیها إلا نسخه هذا القرآن .

ولو کانوا لا یعتقدون به ویعتقدون بغیره دونه أو معه ، فلماذا یقرؤونه فی بیوتهم ومراکزهم ومناسباتهم ولا یقرؤون غیره ؟ ولماذا یدرسونه ولا یدرسون غیره؟

مؤلّفات الشیعه فی التفسیر

یمکن القول بأنّ عدد الشیعه عبر العصور المختلفه کان خمس عدد الأمّه الإسلامیّه ، وبقیّه المذاهب السنیّه أربعه أخماس .

فالوضع الطبیعی أن تکون نسبه مؤلّفاتهم فی تفسیر القرآن ومواضیعه الأخری خمس مجموع مؤلّفات إخوانهم السنّه .

وإذا لاحظنا ظروف الإضطهاد التی عاشها الشیعه عبر القرون ، ونکون منصفین ، نجد مؤلّفات الشیعه حول القرآن قد تزید علی الثلث!

وقد أحصت دار القرآن الکریم فی قم التی أسّسها مرجع الشیعه الراحل السیّد الکلبایکانی رحمه اللّه ، مؤلّفات الشیعه فی التفسیر فقط فی القرون المختلفه ، فزادت علی خمسه آلاف مؤلّف .

فکیف یصحّ أن نعمد الی طائفه أسهموا علی مدی التاریخ الإسلامی أکثر من غیرهم فی التألیف فی تفسیر القرآن وعلومه . ونتهمهم بعدم الإیمان بالقرآن ، أو بأن عندهم قرآنا آخر! راجع : تدوین القرآن : ۴۰ .

أقوال الفقهاء هی رأی الشیعه

إنّ الدراسه الصحیحه فی أیّ مذهب یبتنی علی المراجعه لمصادر هذا المذهب فی الاعتقاد والفقه والحدیث والأصول ومعرفه آراء علمائهم الذین تسالم أتباعهم علی علمیّتهم وصلاحیّتهم لتمثیل هذا المذهب ومعرفه مااتّفق علیه هؤلاء وما هو مشهور غیر متفّق علیه ، وکذا معرفه طرقهم التی یعتمدونها فی الأخذ عن مصادرهم الحدیثیّه والتمییز بین الروایات الصحیحه والمعتبره عن الضعیفه الشاذّه .

ولا یحقّ لمن لم یلمّ بهذه المعرفه الضروریّه أن یدّعی أنّه أهل لعرض ونقد هذا المذهب فإنّ ادّعی ذلک فهو متجرّء متجاوز عن حدّه وکاشف عن جهله .

ولایخفی أنّ رأی الشیعه فی التحریف وعدمه هو رأی علماؤهم الخبراء بالمذهب الذین یمیّزون ما هو جزء منه وما هو خارج عنه وهم الذین یُرجع إلیهم ملایین الشیعه ویقلّدونهم ، ویأخذون منهم أحکام دینهم فی کیفیّه صلاتهم وصومهم وحجّهم ، وأحکام زواجهم وطلاقهم وإرثهم ومعاملاتهم .

وبعد هذه المقدمات نذکر أوّلاً : آراء علماء الشیعه وفقهائهم وکبار المجتهدین الذین یمثّلون الشیعه فی کلّ عصر ، بحیث یعتبر قولهم رأی الشیعه ، وعقیدتهم عقیده الشیعه .

وثانیاً : نشیر إلی کتاب فصل الخطاب وقصد مؤلّفه من تألیفه هذا ، و ما کتب فی ردّه .

وثالثاً : آراء علماء أهل السنّه وأحادیثهم فی التحریف .

آراء علماء الشیعه فی عدم تحریف القرآن

قال الشیخ الصدوق ( ت ۳۸۱ ) : ( إعتقادنا أنّ القرآن الذی أنزله اللّه علی نبیّه محمد ( ع ) هو ما بین الدفّتین ، وهو ما فی أیدی الناس لیس بأکثر من ذلک ، ومبلغ سوره عند الناس مائه وأربع عشره سوره . الاعتقادات للشیخ المفید ص ۸۴ ، واعتقادات الصدوق المطبوع مع شرح الباب الحادی عشر : ۹۳ .

قال الشیخ المفید ( ت ۴۱۳ ) : وقد قال جماعه من أهل الإمامه : أنّه لم ینقص من کلمه ولا من آیه ولا من سوره ، ولکن حذف ما کان مثبتاً فی مصحف أمیر المؤمنین ( ع ) من تأویله ، وتفسیر معانیه علی حقیقه تنزیله ، وذلک کان ثابتاً منزلاً وإن لم یکن من جمله کلام اللّه تعالی الذی هو القرآن المعجز ، وعندی أنّ هذا ا لقول أشبه من مقال من ادّعی نقصان کلم من نفس القرآن علی الحقیقه دون التأویل ، والیه أمیل ، واللّه أسأل توفیفه للصواب . أوائل المقالات ۵۴ – ۵۶ .

قال الشریف المرتضی ( ت ۴۳۶ ) : إنّ القرآن کان علی عهد رسول اللّه ( ص ) مجموعاً مؤلّفاً علی ما هو علیه الآن . . . من خالف فی ذلک من الإمامیّه والحشویّه لا یعتدّ بخلافهم ، فإنّ الخلاف فی ذلک مضاف إلی قوم من أصحاب الحدیث ، نقلوا أخبارا ضعیفه ظنّوا بصحّتها ، لا یرجع بمثلها عن المعلوم المقطوع علی صحّته . مجمع البیان : ۱ / ۱۵ نقلاً عن رسالته الجوابیّه الأولی عن المسائل الطرابلسیّات .

قال الشیخ الطوسی ( ت ۴۶۰ ) : وأمّا الکلام فی زیادته ونقصانه ، فممّا لا یلیق به أیضاً ، لأنّ الزیاده فیه مجمع علی بطلانها ، والنقصان منه ، فالظاهر أیضاً من مذهب المسلمین خلافه ، وهو الألیق بالصحیح من مذهبنا . . . . التبیان فی تفسیر القرآن : ۱ / ۳ .

قال العلّامه الحلی ( ت ۶۲۷ ) : الحق أنّه لا تبدیل ولا تأخیر ولا تقدیم فیه ، وأنّه لم یزد ولم ینقص ونعوذ باللّه من أمّه تعتقد مثل ذلک ، فإنّه یوجب التطرّق إلی معجزه الرسول ( ص ) المنقوله بالتواتر . أجوبه المسائل المهناویه : ۱۲۱ المسأله ۱۳ .

قال السید محسن الأمین العاملی ( ت ۱۳۷۱ ) : لا یقول أحد من الإمامیّه لا قدیماً ولا حدیثاً إنّ القرآن مزید فیه . . . ومن نسب الیهم خلاف ذلک فهو کاذب ، مفتر ، مجتری ء علی اللّه ورسوله . أعیان الشیعه : ۱ / ۴۱ .

قال السید شرف الدین العاملی ( ت ۱۳۷۷ ) : نسب إلی الشیعه القول بتحریف القرآن . . . فأقول : نعوذ باللّه من هذا القول ، ونبرأ إلی اللّه تعالی من هذا الجهل ، وکلّ من نسب هذإ؛!! الرأی إلینا جاهل بمذهبنا ، أو مفتر علینا ، فإنّ القرآن العظیم والذکر الحکیم متواتر من طرقنا بجمیع آیاته وکلماته وسائر حروفه وحرکاته وسکناته ، تواتراً قطعیّاً عن أئمّه الهدی من أهل البیت ( ع ) لا یرتاب فی ذلک إلّا معتوه . أجوبه مسائل جار اللّه : ۳۴ .

قال السید أبو القاسم الخوئی ( ت ۱۴۱۴ ) : إنّ حدیث تحریف القرآن حدیث خرافه وخیال ، لا یقول به إلّا من ضعف عقله . البیان : ۲۹۵ .

قال السیّد الخمینی ( ت ۱۴۰۹ ) : إنّ الواقف علی عنایه المسلمین بجمع الکتاب وحفظه وضبطه ، قراءه وکتابه ، یقف علی بطلان تلک المزعمه ( التحریف ) وأنّه لا ینبغی أن یرکن إلیها ذو مسکه . تهذیب الأصول : ۲ / ۱۶۵ .

راجع آراء علماء الشیعه کالمحقّق الأردبیلی ( ت ۹۹۳ ) فی مجمع الفائده والبرهان : ۲ / ۲۱۸ ) والفیض الکاشانی ( ت ۱۰۹۱ ) ، فی تفسیر الصافی : ۱ / ۳۳ والشیخ جعفر کاشف الغطاء ( ت ۱۲۲۸ ) فی کشف الغطاء : ۲۹۸ کتاب الصلاه ، کتاب القرآن والشیخ البهائی ( ت ۱۰۳۱ ) فی آلاء الرحمن : ۱ / ۲۶ .

وهکذا راجع : رأی السید البروجردی الطباطبائی ، والسید محسن الحکیم الطباطبائی ، والسید محمد هادی المیلانی ، والسید محمد رضا الکلبایکانی ، والسید محمد حسین الطباطبائی والشیخ لطف اللّه الصافی و . . . فی کتاب « صیانه القرآن من التحریف » لمحمد هادی معرفه ، و « التحقیق فی نفی التحریف » للسید علی المیلانی .

الروایات الدالّه علی التحریف ضعاف

قال السیّد الخوئی : [لو قیل : ] إنّ الروایات المتواتره عن أهل البیت ( ع ) قد دلّت علی تحریف القرآن فلا بدّ من القول به .

والجواب : أنّ هذه الروایات لا دلاله فیها علی وقوع التحریف فی القرآن بالمعنی المتنازع فیه .

وتوضیح ذلک : أنّ کثیراً من الروایات ، وإن کانت ضعیفه السند ، فإنّ جمله منها نقلت من کتاب أحمد بن محمد السیاری ، الذی اتّفق علماء الرجال علی فساد مذهبه ، وأنّه یقول بالتناسخ ، ومن علی بن أحمد الکوفی الذی ذکر علماء الرجال أنّه کذّاب ، وأنّه فاسد المذهب ، إلّا أنّ کثره الروایات تورث القطع بصدور بعضها عن المعصومین ( ع ) ولا أقل من الإطمئنان بذلک ، وفیها ما روی بطریق معتبر فلا حاجه بنا إلی التکلّم فی سند کلّ روایه بخصوصها .

إلی أن قال : وحاصل ما تقدّم أنّ وجود الزیادات فی مصحف علی ( ع ) وإن کان صحیحاً ، إلّا أنّ هذه الزیادات لیست من القرآن ، وممّا أمر رسول الله ( ص ) بتبلیغه إلی الأمّه ، فإنّ الالتزام بزیاده مصحفه بهذا النوع من الزیاده قول بلا دلیل ، مضافاً إلی أنّه باطل قطعاً . ویدلّ علی بطلانه جمیع ما تقدّم من الأدلّه القاطعه علی عدم التحریف فی القرآن . البیان فی تفسیر القرآن : ۲۲۵ .

قال العلّامه البلاغی : إنّ القسم الوافر من الروایات ترجع أسانیده إلی بضعه أنفار وقد وصف علماء الرجال کلاًّ منهم بأنّه :

۱ – إمّا ضعیف الحدیث ، فاسد المذهب ، مجفوّ الروایه .

۲ – وإمّا أنّه مضطرب الحدیث والمذهب یعرف حدیثه وینکر ، ویروی عن الضعفاء .

۳ – وإمّا بأنّه کذّاب متّهم لا أستحلّ أن أروی من تفسیره حدیثاً واحداً ، وأنّه معروف بالوقف ، وأشدّ الناس عداوه للرضا ( ع ) .

۴ – وإمّا بأنّه کان غالیاً کذّاباً .

۵ – وإمّا بأنّه ضعیف لا یلتفت إلیه ، ولا یعوّل علیه ومن الکذّابین .

۶ – وإمّا بأنّه فاسد الروایه یرمی بالغلوّ .

ومن الواضح أنّ أمثال هؤلاء لا تجدی کثرتهم شیئاً ، هذه حال المسانید ، وأمّا أکثر المراسیل ، فمأخوذه من تلک المسانید . آلاء الرحمن : ۲۶ .

نظره إلی کتاب فصل الخطاب

إنّ کثیراً من المخالفین استندوا فی إتّهام الشیعه بالتحریف إلی کتاب فصل الخطاب للمحدّث النوری ، فلابدّ من البحث فیه تاره ممّا تصد من تألیفه هذا ، وأخری من مخالفه علماء الشیعه إیّاه وردّهم علی هذا الکتاب .

قال المحقّق الطهرانی ، تلمیذ المحدث النوری : « أثبت فیه عدم التحریف بالزیاده والتغییر والتبدیل وغیرها ، ممّا تحقّق ووقع فی غیر القرآن ، ولو بکلمه واحده ، لا نعلم مکانها ، واختار فی خصوص ما عدی آیات الأحکام وقوع تنقیص عن الجامعین ، بحیث لا نعلم عین المنقوص المذخور عند أهله ؛ بل یعلم إجمالاً من الأخبار التی ذکرها فی الکتاب مفصلاً ، ثبوت النقص فقط » .

وردّ علیه الشیخ محمود الطهرانی الشهیر بالمعرب ، برساله سمّاها « کشف الارتیاب عن تحریف الکتاب » فلمّا بلغ ذلک ، الشیخ النوری کتب رساله فارسیّه مفرده فی الجواب عن شبهات « کشف الارتیاب » . . . فکان شیخنا یقول : لا أرضی عمّن یطالع « فصل الخطاب » ویترک النظر إلی تلک الرساله .

ذکر فی أوّل الرساله الجوابیّه ، ما معناه : أنّ الاعتراض مبنیّ علی المغالطه فی لفظ التحریف ، فإنّه لیس مرادی من التحریف ، التغییر والتبدیل ؛ بل خصوص الإسقاط لبعض المنزل المحفوظ عند أهله ، ولیس مرادی من الکتاب ، القرآن الموجود بین الدفّتین ، فإنّه باق علی الحاله التی وضع بین الدفّتین فی عصر عثمان ، لم یلحقه زیاده ولا نقصان ؛ بل المراد الکتاب الإلهی المنزل .

وسمعت عنه شفاهاً یقول : إنّی أثبتّ فی هذا الکتاب إنّ هذا الموجود المجموع بین الدفّتین کذلک باق علی ما کان علیه فی أوّل جمعه کذلک فی عصر عثمان ، ولم یطرء علیه تغییر وتبدیل ، کما وقع علی سائر الکتب السماویّه ، فکان حریّاً بأن یسمّی « فصل الخطاب فی عدم تحریف الکتاب » فتسمیته بهذا الإسم الذی یحمله الناس علی خلاف مرادی ، خطأ فی التسمیه ، لکنّی لم أرد ما یحملوه علیه ، بل مرادی إسقاط بعض الوحی المنزل الإلهی ، وإن شئت قلت : إسمه « القول الفاصل فی إسقاط بعض الوحی النازل » . الذریعه ج ۱۶ ص ۲۳۱ .

ویقول العلّامه السیّد هبه الدین الشهرستانی فی رساله بعثها تقریظاً علی رساله البرهان التی کتبها المیرزا مهدی البروجردی بقم المقدسه ۱۳۷۲ :

منذ الصغر أیّام مکوثی فی سامراء مسقط رأسی ، حیث تمرکز العلم والدین تحت لواء الإمام الشیرازی الکبیر ، فکنت أراها تموج ثائره علی نزیلها المحدّث النوری بشأن تألیفه کتاب « فصل الخطاب » فلاندخل مجلساً فی الحوزه العلمیّه إلّا ونسمع الضجّه والعجّه ضدّ الکتاب ومؤلّفه وناشره یسلقونه بألسنه حداد . البرهان : ۱۴۳ .

وقد کتب أرباب العلم فی الردّ علیه ونقض کتابه بأقسی کلمات ، وأعنف تعابیر ، وممّن کتب فی الردّ علیه من معاصریه : الفقیه المحقّق الشیخ محمود بن أبی القاسم الشهیر بالمعرّب الطهرانی ( المتوفی ۱۳۱۳ ) کتاباً سمّاه « کشف الإرتباب فی عدم تحریف الکتاب » بحیث ألجأ المحدّث النوری إلی أن تراجع عن رأیه بعض الشی ء وتأثّر کثیراً بهذا الکتاب.

وکتب فی الردّ علیه معاصره : العلّامه الشهرستانی فی رساله سمّاها « حفظ الکتاب الشریف عن شبهه القول بالتحریف » .

وهکذا کتب فی الردّ علیه کلّ من کتب فی شؤون القرآن ، أو فی التفسیر کالحجّه البلاغی ( ۱۳۵۲ ) فی مقدّمه تفسیره « آلاء الرحمن » قال تشنیعاً علیه : وإنّ صاحب فصل الخطاب من المحدّثین المکثرین فی التتبّع للشواذّ وإنّه لیعدّ هذا المنقول من « دبستان المذاهب » ضالّته المنشوده مع اعترافه بأنّه لم یجد لهذا المنقول أثراً فی کتب الشیعه . آلاء الرحمن : ۱ / ۲۵ .

وقد کتب صاحب الذریعه رساله حاول فیها تأویل ما عرف عن شیخه المحدّث النوری من القول بتحریف الکتاب ، وقدّمه للشیخ محمد الحسین آل کاشف ، یطلب رأیه فی الکتاب فقرّظه الشیخ ، ورجّح فیه عدم نشره ، ومن ثمّ لم یطبعها امتثالاً لأمره . راجع الذریعه : ۲۴ / ۲۷۸ .

التحریف عند علماء اهل السنّه

ذکر أکثر علماء أهل السنّه : أنّ بعض القرآن قد نسخت تلاوته ، وحملوا علی ذلک ما ورد فی الروایات أنّه کان قرآناً علی عهد رسول اللّه ( ع ) فنذکر جمله من هذه الروایات ، لیتبیّن أنّ الالتزام بصحّه هذه الروایات ، الإلتزام بوقوع التحریف فی القرآن .

وقد صرّح عدّه علماء أهل السنه بوقوع التحریف فی القرآن کالسجستانی حیث صنّف – کتاب « المصاحف » وقد ألّف أحد علماء الأزهر کتاباً باسم « الفرقان فی تحریف القرآن » وقد طبع وانتشر ولدیّ نسخه منه ، والمحقّقون من علماء السنّه والشیعه لا یقیمون لهذه الکتب وزناً ولا قیمه . رسائل ومقالات للشیخ جعفر السبحانی : ۴۰۲ .

قال الشعرانی : ولولا ما یسبق للقلوب الضعیفه ووضع الحکمه فی غیر أهلها لبیّنت جمیع ما سقط من مصحف عثمان . الکبریت الأحمر علی هامش الیواقیت والجواهر : ۱۴۳ .

قال الآلوسی بعد نقل الأخبار التی تدلّ علی التحریف : والروایات فی هذا الباب أکثر من أن تحصی . روح المعانی : ۱ / ۲۴ .

وقال فخر الدین الرازی فی تفسیره : نقل فی الکتب القدیمه أنّ ابن مسعود کان ینکر کون سوره الفاتحه من القرآن ، وکان ینکر کون المعوذّتین من القرآن . التفسیر الکبیر : ۱ / ۱۶۹ .

ونقل السیوطی عن ابن عباس وابن مسعود أنّه کان یحکّ المعوذّتین من المصحف ، ویقول : لا تخلطوا القرآن بما لیس منه ، إنّهما لیستا من کتاب اللّه ، إنّما أمر النبی صلی اللّه علیه وآله أن یتعوّذ بهما ، وکان ابن مسعود لا یقرأ بهما . الدر المنثور : ۶ / ۴۱۶ .

روایات أهل السنّه الدالّه علی التحریف

قد روی عن عمر أنّه قال : لا یقولنّ أحدکم قد أخذت القرآن کلّه ، وما یدریه ما کلّه ؟ قد ذهبت منه قرآن کثیر ، ولکن لیقل قد أخذت منه ما ظهر . الإتقان : ۲ / ۴۰ .

وعنه أیضاً کنّا نقرأ : « الولد للفراش وللعاهر الحجر » فیما فقدنا من کتاب اللّه . الدر المنثور : ۱ / ۱۰۶ .

وعن عمر بن الخطاب أیضاً : إنّ اللّه بعث محمد ( ص ) بالحقّ ، وأنزل علیه الکتاب ، فکان ممّا أنزل اللّه : آیه الرجم ، فقرأناها ، وعقلناها ، ووعیناها ، فلذا رجم رسول اللّه ( ص ) ورجمنا بعده فأخشی إن طال بالناس زمان أن یقول قائل : واللّه مانجد آیه الرجم فی کتاب اللّه فیضلّوا بترک فریضه أنزلها اللّه . . . ثمّ إنّا کنّا نقرأ فیما نقرأ من کتاب اللّه : « أن لاترغبوا عن آبائکم فإنّه کفر بکم أن ترغبوا عن آبائکم » . صحیح البخاری : ۸ / ۲۶ ، کتاب الفرائض باب من أصاب ذنباً دون الحدّ .

لم تقبل عن عمر آیه الرجم

وقال السیوطی أیضاً : أخرج ابن أشته فی المصاحف عن اللیث بن سعد . قال : أوّل من جمع القرآن أبو بکر ، وکتبه زید . وإن عمر أتی بآیه الرجم فلم یکتبها ، لأنّه کان وحده . الاتقان : ۱ / ۱۰۱ ، وعون المعبود : ۱۰ / ۲۰ .

عمر یخاف أن یزید آیه الرجم

عن سعید بن المسیّب عن عمر قال : رجم رسول اللّه ، ورجم أبو بکر ورجمت ولو لا أنّی أکره أن أزید فی کتاب اللّه لکتبته فی المصحف ، فإنّی قد خشیت أن تجی أقوام لا یجدونه فی کتاب اللّه فیکفرون به . رواه الترمذی وقال حسن صحیح . الاتقان : ۱ / ۱۰۱ ، وعون المعبود : ۱۰ / ۲۰ . صحیح الترمذی کتاب الحدود : ۲ / ۴۴۳ ح ۱۴۵۷ باب ما جاء فی تحقیق الرجم ، کنز العمال : ۵ / ۴۳۰ رقم ۱۳۵۱۵ عن ( ت ق ) وقال ( ت ) حسن صحیح وروی عنه من غیر وجه عن عمر .

وفیما رواه الشافعی ، قال عمر : والذی نفسی بیده لولا أن یقول الناس زاد عمر فی کتاب اللّه لکتبتها « الشیخ والشیخه إذا زنیا فارجموهما البته » فإنّا قد قرأناها . اختلاف الحدیث للإمام الشافعی ص ۵۳۳ .

ذهاب ثلثی القرآن علی رأی الخلیفه

قال السیوطی : وأخرج الطبرانی بسند موثق عن عمر بن الخطاب مرفوعاً : القرآن ألف ألف وسبعه وعشرون ألف حرف . الإتقان : ۱ / ۱۲۱ ، مجمع الزوائد : ۷ / ۱۶۳ ، الدر المنثور : ۶ / ۴۲۲ ، المعجم الأوسط : ۶ / ۳۶۱ .

مع أنّ القرآن الذی بین أیدینا لا یبلغ ثلث هذا المقدار ، کمإ؛!! قال القرطبی : وأمّا عدد حروفه وأجزائه فروی سلام أبو محمد الحمانی ، أنّ الحجّاج بن یوسف جمع القُرّاء والحُفّاظ والکُتّاب ، فقال : أخبرونی عن القرآن کلّه کم من حرف هو ؟ .

قال : وکنت فیهم ، فحسبنا فأجمعنا علی أنّ القرآن ثلثمائه ألف حرف وأربعون ألف حرف وسبعمائه حرف وأربعون حرفاً ، ( ۷۴۰ / ۳۴۰ ) . . . . تفسیر القرطبی : ۱ / ۶۴ ، وتفسیر ابن کثیر : ۱ / ۸ .

ذهاب ۲۰۰ آیه من الأحزاب علی رأی الخلیفه وعائشه

روی السیوطی عن حذیفه قال : قال لی عمر بن الخطاب : کم تعدّون سوره الأحزاب ؟ قلت ثنتین أو ثلاثاً وسبعین ، قال : إن کانت لتقارب سوره البقره ، وإن کان فیها لآیه الرجم . الدر المنثور : ۵ / ۱۸۰ ، کنز العمال : ۲ / ۴۸۰ ح ۴۵۵۰ ، عن مسند عمر بن الخطّاب .

وروی السیوطی أیضاً عن عائشه قالت : کانت سوره الأحزاب تقرأ فی زمن النبی صلی الله علیه وآله وسلم مئتی آیه ، فلمّا کتب عثمان المصاحف ، لم یقدر منها إلّا ما هو الآن الدر المنثور : ۵ / ۱۸۰ ، نشر : دار المعرفه – بیروت . ( ۶ / ۶۵۰ ، ط . دار الفکر ، بیروت ، ۱۹۹۳ ) ، الاتقان : ۲ / ۴۰ . .

روی الحاکم عن أبیّ بن کعب ، ثمّ قال : هذا حدیث صحیح الإسناد ولم یخرجاه المستدرک : ۲ / ۴۱۵ ، ۴ / ۳۵۹ روی ابن الجوزی عن مجاهد . نواسخ القرآن : ۳۴ . وروی السیوطی عن عکرمه . الدر المنثور ج ۵ ص ۱۸۰ .

وبما أنّ سوره البقره ۲۸۶ آیه ، فیکون الناقص من سوره الأحزاب حسب هذه الروایه أکثر من ۲۰۰ آیه !!

ذهاب سوره علی رأی أبی موسی الأشعری

وعن أبی موسی الأشعری : إنّا کنّا نقرأ سوره کنّا نشبهها فی الطول والشدّه بالبراءه فأنسیتها ، غیر أنّی قد حفظت منها : « لو کان لابن آدم وادیان من المال لابتغی وادیاً ثالثاً ولا یملأ جوف ابن آدم إلّا تراب » صحیح المسلم : ۳ / ۱۰۰ .

روی الهیثمی عن أبی موسی الأشعری قال : نزلت سوره نحواً من براءه فرفعت ، فحفظت منها : « إنّ اللّه لیؤیّد هذا الدین بأقوام لا خلاق لهم » . . . رواه الطبرانی ورجاله رجال الصحیح غیر علی بن زید وفیه ضعف ، ویحسن حدیثه لهذه الشواهد . مجمع الزوائد : ۵ / ۳۰۲ .

ذهاب سورتی عن مصحف ابن عباس

وقد نقل بطرق عدیده عن ثبوت سورتی الخلع والحفد فی مصحف ابن عباس وأبیّ بن کعب : « اللّهمّ إنّا نستعینک ونستغفرک ونثنی علیک ولا نکفرک ونخلع ونترک من یفجرک ، اللّهمّ إیّاک نعبد ولک نصلّی ونسجد وإلیک نسعی ونحفد ، نرجو رحمتک ونخشی عذابک إنّ عذابک بالکافرین ملحق » . الإتقان : ۱ / ۱۲۲ و۲۱۳ .

سقوط آیات من القرآن لقتل حفّاظه

عن ابن شهاب ، قال : بلغنا أنّه کان أنزل قرآن کثیر ، فقتل علماؤه یوم الیمامه ، الذین کانوا قد وعوه ، ولم یعلم بعدهم ولم یکتب . کنز العمال : ۲ / ۵۸۴ رقم ۴۷۷۸ .

ضاع من سوره البرائه أکثرها

روی الحاکم عن حذیفه ، رضی اللّه عنه ، قال : ما تقرؤون ربعها ، یعنی براءه ، وإنّکم تسمّونها سوره التوبه ، وهی سوره العذاب . هذا حدیث صحیح الإسناد ولم یخرجاه . المستدرک : ۲ / ۳۳۰ .

أسطوره نسخ تلاوه القرآن

قد أجاب کثیر من علماء أهل السنّه بأنّ المراد من هذه الآیات هی الآیات التی نسخت تلاوته دون حکمه ، کما یقول الآلوسی : أسقط زمن الصدیق ما لم یتواتر وما نسخت تلاوته ، وکان یقرؤه من لم یبلغه النسخ . روح المعانی : ۱ / ۲۴ .

یردّه امور :

۱ – إنّ القول بالنسخ مضافاً إلی أنّه قول بلادلیل فهو عین التحریف ، کما قال السیّد الخوئی : غیر خفیّ أنّ القول بنسخ التلاوه بعینه القول بالتحریف والإسقاط . لأنّ نسخ التلاوه هذا ، إمّا أن یکون قد وقع من رسول اللّه ( ص ) وإمّا أن یکون ممّن تصدّی للزعامه من بعده ، فإن أراد القائلون بالنسخ وقوعه من رسول اللّه ( ص ) ، فهو أمر یحتاج إلی الإثبات . وقد اتّفق العلماء أجمع ، علی عدم جواز نسخ الکتاب بخبر الواحد ، وقد صرّح بذلک جماعه فی کتب الأصول وغیرها الموافقات لابی اسحاق الشاطبی ج ۳ ص ۱۰۶ . ؛ بل قطع الشافعی وأکثر أصحابه ، وأکثر أهل الظاهر بامتناع نسخ الکتاب بالسنّه المتواتره ، وإلیه ذهب أحمد بن حنبل فی إحدی الروایتین عنه ، بل إنّ جماعه ممّن قال بإمکان نسخ الکتاب بالسنه المتواتره ، منع وقوعه الإحکام فی اصول الأحکام للامدی ج ۳ ص ۲۱۷ . .

وإن أرادوا أنّ النسخ قد وقع من الذین تصدّوا للزعامه بعد النبی ( ص ) فهو عین القول بالتحریف . وعلی ذلک ، فیمکن أن یُدّعی أنّ القول بالتحریف هو مذهب أکثر علماء أهل السنّه ، لأنّهم یقولون بجواز نسخ التلاوه ، سواء أنسخ الحکم ، أم لم ینسخ البیان : ۲۰۶ . .

۲ – ینافی الروایات التی تدلّ علی قراءه الصحابه هذه الآیات بعد وفاه النبی ( ع ) ، کما فی روایه عائشه فی آیه الرضاع : « فتوفّی رسول اللّه صلی اللّه علیه وسلّم ، وهنّ مّما تقرأ من القرآن » . صحیح مسلم : ۴ / ۱۶۸ کتاب الرضاع باب التحریم بخمس رضعات ، الأمّ : ۷ / ۲۳۶ ، الموطّأ : ۲ / ۶۰۸ .

وهکذا قولها : « کانت سوره الأحزاب تقرأ فی زمان النبی صلی اللّه علیه وسلم مأتی آیه ، فلمّا کتب عثمان المصاحف لم یقدرمنها إلّا علی ماهو الآن » . الدر المنثور : ۵ / ۱۸۰ ( ط . دار الفکر – بیروت – ۱۹۹۳ ) .

وهکذا ما مرّ عن عمر ، أنّه قال : « لا یقولنّ أحدکم قد اخذت القرآن کلّه وما یدریه ما کلّه ؟ قد ذهبت منه قرآن کثیر ، ولکن لیقل قد أخذت منه ما ظهر » . الاتقان : ۲ / ۴۰ ، الدر المنثور : ۱ / ۱۰۶ .

وروت حمیده بنت أبی یونس . قالت : قرأ علیّ أبی وهو ابن ثمانین سنه ، فی مصحف عائشه : « إنّ اللّه وملائکته یصلّون علی النبی یا أیّها الذین آمنوا صلّوا علیه وسلّموا تسلیماً ، وعلی الذین یصلّون الصفوف الأوّل » . قالت : قبل أن یغیّر عثمان المصاحف . الإتقان : ۲ / ۴۰ – ۴۱ .

وذکر السیوطی : أخرج ابن أشته فی المصاحف عن اللیث بن سعد . قال : أوّل من جمع القرآن أبو بکر ، وکتبه زید ، وإنّ عمر أتی بآیه الرجم فلم یکتبها ؛ لأنّه کان وحده . الإتقان : ۱ / ۱۰۱ .

وروی ابن أبی داود وابن الأنباری عن ابن شهاب ، قال : بلغنا أنّه کان أنزل قرآن کثیر ، فقتل علماؤه یوم الیمامه ، الذین کانوا قد وعوه ، ولم یعلم بعدهم ولم یکتب . کنز العمال : ۲ / ۵۸۴ رقم ۴۷۷۸ .

۳ – انکار جمع من العلماء قضیّه نسخ التلاوه کما قال الشوکانی : منع قوم من نسخ اللفظ مع بقاء حکمه ، وبه جزم شمس الدین السرخسی ، لأنّ الحکم لا یثبت بدون دلیله . إرشاد الفحول : ۱۸۹ ، أصول السرخسی : ۲ / ۷۸ .

وحکی الزرقانی عن جماعه فی منسوخ التلاوه دون الحکم : إنّه مستحیل عقلاً ، وعن آخرین منع وقوعه شرعاً . مناهل العرفان : ۲ / ۱۱۲ .

ولم یصحّح الرافعی القول بنسخ التلاوه وأبطل کل ما حمل علی ذلک . وهکذا أنکر ذلک : رشید رضا ، صبحی الصالح ومصطفی زید . راجع : المنار : ۱ / ۴۱۳ ، إعجاز القرآن : ۴۴ ، النسخ فی القرآن الکریم : ۱ / ۲۸۳ ، مجله تراثنا ج ۱۳ ص ۱۳۹ ، سلامه القرآن من التحریف : ۲۱۳ .

نمایش بیشتر

شبکه بین المللی مطالعات ادیان

اینفورس (شبکه بین المللی مطالعات ادیان)،‌ بخشی از یک مجموعه فعالیت های فرهنگی است که توسط یک گروه جهادی مجازی انجام می شود. این گروه  بدون مرز، متشکل از اساتید، طلاب، دانشجویان و کلیه داوطلبان باایمان و دغدغه مندی است که علاقمند به فعالیت علمی جهادی در عرصه جنگ نرم هستند. شما هم می توانید یکی از اعضای این گروه باشید(اینجا کلیک کنید). فعالیت های سایت زیر نظر سید محمد رضا طباطبایی، مدرس ادیان و کارشناس صدا و سیماست. موضوعات سایت نیز در زمینه سیر مطالعاتی با رویکرد تقویت بنیه های اعتقادی و پاسخ به شبهات است.

0 0 رای ها
شما هم امتیاز بدهید..
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظر
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments
دکمه بازگشت به بالا
0
افکار شما را دوست دارم، لطفا نظر دهیدx
()
x
بستن