۱۶ دی ۱۳۹۵ ..."/>

کتاب شناسی دین پژوهی

آدرس مقاله در پایگاه مجلات تخصصی نور: هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (از صفحه ۱۸۳ تا ۲۰۴)
کتاب شناسی دین پژوهی (۲۲ صفحه)
نویسنده : اس . ژاکلیک،

چکیده

علاقه مندی به مطالعه و تحقیق عمومی درباره ادیان به قبل از میلاد بر می گردد و هرودوس شاید نخستین کسی باشد که به این کار اقدام کرد. بعدها، در طی قرون وسطا، عالمان اسلامی به مطالعه و تحقیق درباره عقاید و اعمال پارسیان، یهودیان، مسیحیان و هندوان پرداختند. در قرن دوازدهم نیز برخی از غربیان به مطالعه درباره اسلام اقدام کردند و امکان ترجمه لاتین قرآن را فراهم آوردند. اما برخلاف سابقه تاریخی و طولانی علاقه مندی به ادیان، دین پژوهی رشته ای جدید است. مقصود ما از دین پژوهی در اینجا یک رشته تحصیلی مستقل آکادمیک است که از حدود ۴۰ تا ۵۰ سال پیش در دانشگاه های معتبر دنیا رسمیت یافته است. این رشته که از آن به Religious Studies تعبیر می شود، با رشته الاهیات و علم کلام مرزبندی مشخصی دارد.
هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۸۳)

‌ ‌‌‌مـقاله‌: کتاب شناسی دین پژوهی / اس. ژاکلیک و جی. استارلینگ / باقر طالبی دارابی

پیش از‌ آنکه‌ دیـن‌ پژوهـی بـه یک رشته مستقل تبدیل شود، چهره های سرشناسی دین را از منظرهای متفاوت‌ بررسی کردند. یکی از ایـن چهره ها ویلیام جیمزِ عملگرا است. سخنرانی های‌ سال ۱۹۰۳ و کتاب اصناف‌ احوال‌ دیـنی وی از مشهورترین منابع در این زمـینه اسـت که دین را از منظر روان شناختی ـ فلسفی بررسی کرده است و هنوز از

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۸۴)

مؤثرترین منابع و آثار محسوب می شود. ماکس وبر از‌ منظر اقتصادی به دین نگریست و کتاب اخلاق پروتستانتی و روح سرمایه داری را نوشت که مشهورترین اثر وی اسـت. امیل دورکیم نیز نقشی ماندگار به عنوان یکی از پدران جامعه شناسی دارد‌. وی‌ نگرش های آیین های پروتستان و کاتولیک را تبیین کرد و مواضع و آموزه های آنها درباره خودکشی را در کتاب خودکشی مدنظر قرار داد. وی در سال ۱۹۱۲ مـاندگارترین اثـر خود درباره‌ دین‌ یعنی صور ابتدایی حیات دینی را نوشت.

در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، واژه Religious Studies رواج بیشتری یافت و علاقه مندی به این حوزه مطالعاتی دو چندان شد. دپارتمان های جدید‌ ساخته‌ شد و نشریات تأثیرگذاری درباره مطالعه ادیـان انـتشار یافت که برای نمونه می توان به نشریه ]Religious Studies and Religion=دین پژوهی و دین [اشاره کرد. نینیان اسمارت از دین پژوهان معروف‌ معاصر‌ در‌ پیش گفتار کتاب Approaches to‌ the‌ Study‌ of Religion]=رویکردها در مطالعه دین [می نویسد: «در جهان انگلیسی زبان دیـن پژوهـی اساساً به دهه ۱۹۶۰ بر می گردد، اگرچه‌ پیش‌ از‌ این زمان، قلمروهای مطالعاتی دیگر نظیر «ادیان تطبیقی‌»، «تاریخ‌ ادیان»،« جامعه شناسی دین» و غیره وجود داشته است».

دین پژوهان موضوع مـورد تـحقیق خـود را در بسترها و رشته های‌ مختلف‌ بـررسی‌ مـی کـنند و از منظرهای مختلف به آن می نگرند. دین‌ پژوهی در قالب های علمی و آکادمیک متفاوتی صورت می گیرد. از جمله می توان به فلسفه دیـن، تـاریخ‌ ادیـان‌، جامعه‌ شناسی، روان شناسی، انسان شناسی، رویکردهای ادبی و عـلمی اشـاره کرد.

شناخت‌ منابع‌ در هر رشته تحقیقی و تحصیلی از مهم ترین اموری است که باید قبل از هر چیزی‌ محقق‌ یا‌ دانـشجوی آن رشـته بـه آن نایل آید. نوشتار کوتاه حاضر تلاش دارد‌ این‌ مهم‌ را در دین پژوهـی یا به تعبیری مطالعه ادیان انجام دهد. تقسیم بندی های‌ موضوعی‌ و زمانی‌ منابع و ارائه توضیح مختصر درباره هر بـخش و سـپس بـیان فهرست منابع اصلی و مهم، این‌ نوشتار‌ را خواندنی و مفید ساخته است.

مـنابع کـلاسیک

نخستین مطالعات تحقیقی درباره دین به‌ عنوان‌ یک‌ موضوع مستقل و متمایز، در فضا و شرایط باز مدرنیته غـربی ـ مـیراث فـلسفی نهضت روشنگری، توجه‌ متفکران‌ غربی به دیگربودگی (Otherness) دینی، و بسترهای سیاسی اجتماعی انـقلاب هـای امـریکا و فرانسه ـ رخ‌ داده‌ است‌. این شرایط فکری، فرهنگی و سیاسی، به رویارویی با سنت هـای

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۸۵)

نـهادی شـده در باب معرفت‌ و نهادهای‌ اجتماعی، به ویژه دین و مرجعیت دینی پرداخت.

نهادهای دینی حاکم بـر جـوامع‌ غربی‌ و بسیاری‌ از الاهیدانان مرتبط با آنها، بسیاری از چالش های نخستین مدرنیته را، به لحـاظ فـلسفی‌ و سـیاسی‌، رد‌ کردند، اما در مقابل بودند الاهیدانانی که راه تعامل و گفتوگو با مدرنیته‌ را‌ در پیش گرفتند. آنها بـا نـهضت روشنگری به گفتوگو پرداختند و به فلاسفه این نهضت پاسخ دادند‌; تلاش‌ کردند تـا دیـدگاههای (الاهـیاتی) درباره ثبات و حقیقت را با دیدگاه های تاریخی‌ درباره‌ تغییر و تحول آشتی دهند و در این راه‌ تـا‌ آنـ‌ جا پیش رفتند که دست به تحلیل‌ تاریخی‌ و متنی در مطالعه سنت هـای دیـنی زدنـد. از آن جا که ماهیت رابطه‌ «واقعی‌» میان الهیات و مطالعات دینی تا‌ به‌ امروز محل‌ نزاع‌ عـالمان‌ دیـن بـاقی مانده است، توجه به‌ این‌ گفتوگوهای اولیه الهیات با علوم انسانی و عـلوم اجـتماعی، که هر چه بیشتر‌ رو‌ به تخصصی شدن می رفتند، اهمیت‌ دارد.

نزد بنیانگذاران تفکر‌ جامعه‌ شناختی، دلمـشغولی عـمده و شاید تنها‌ دلمشغولی‌، جایگاه دین در گذار از جوامع سنتی به جوامع مدرن بـود. جـامعه شناسان‌ هم‌ به نقش دین در این‌ گـذار‌ و هـم‌ بـه تأثیری که‌ این‌ دگرگونی و گذار بر دیـن‌ خـواهد‌ داشت، پرداختند. آنها دین را در نزاع میان سنت و مدرنیته، طرف شکست خورده می‌ دیـدند‌. در واقـع، این جامعه شناسانِ کلاسیک‌ بـودند‌ کـه چارچوب‌ مـفهومی‌ و روشـ‌ شـناختی یک قرن تحقیق‌ درباره دین را پی ریـزی کـردند و اعلام داشتند که هر چه جامعه مدرن تر شود‌، دینی‌ بودنش نـیز تـنزل پیدا می کند‌.

کشف‌ رویکرد‌ روانـ‌ شناختی‌ به دین، فـرد‌ و تـجربه‌ دینی را در نقطه کانونی دین پژوهـی قـرار داد و این درست بر خلاف رویکردی بود که‌ به‌ بررسی‌ نهادها و مناسک دینی مـی پرداخـت. عنصر بارز‌ این‌ جهت‌ گـیری‌ تـحلیلی‌ جـدید‌، نزد بسیاری از نـمایندگان رویـکرد روان شناختی به دین، نـقد صـورت نهادی دینداری و اقتدار دینی بود. برخی دین را به مثابه روان رنجوری جهانی پنداشتند، برخی دیـگر‌ ایـده فایده مندی (اخلاقی) را، که دینداری بـه مـثابه معنویت مـی تـواند در زنـدگی فردی داشته باشد مـطرح ساختند.

دلمشغولی های پدیدارشناسان در پیرامون سرشت تجربه دینی و امکان ارائه تعریف‌ کلی‌ از دین، به عنوان یـک دسـته از پدیده های بسیار متفاوت، شکل گـرفت. بـرخی از پدیـدارشناسان، سـاحت هـای اخلاقی و معنوی آنـچه را بـه عنوان دین می شناسیم، از هم‌

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۸۶)

تفکیک‌ کردند; با این استدلال که عقیده به امر قدسی چـیزی اسـت کـه نمی توان به طور کامل از آن سر در آورد. بـرخی‌ دیـگر‌ بـود و نـبود دیـن را بـر‌ اساس‌ طبقه بندی دوگانه دورکیمی ــ مقدس و نامقدس ــ تعریف و تبیین نمودند.

می توان ادعا کرد که دین پژوهی زمانی به یک قلمرو مطالعاتی مستقل‌ تبدیل‌ شد که مـحققان غربی‌، از‌ یک سو، به بررسی و مطالعه تطبیقی رابطه میان نظام های مختلف اعتقادی و در سوی دیگر به متون، فرهنگ ها و بسترهای اجتماعی و تاریخی این نظام های اعتقادی پرداختند یا، به قـول‌ بـرخی‌ از محققان دین پژوه معاصر، دین پژوهی سرآغازش زمانی است که دین با جدا شدن از تمامیت زندگی اجتماعی به موضوع مستقلی برای مطالعه تبدیل شد.

منابع کلاسیک

efiL suoigileR‌ eht‌ fo smroF‌ yratnemelE ehT.sserP eerF :kroY weN .

elimE ,miehkruD

۵۹۹۱ ]۲۱۹۱[

sgnitirW detceleS :yteicoS dna ytilaroM nO .halleB‌ treboR yB .dE ..sserP ogacihC fo ytisrevinU :nodnoL dna ogacihC

۳۷۹۱‌

noigileR‌ evitarapmoC‌ fo snrettaP aksarbeN fo ytisrevinU :nlocniL ..sserP

aecriM ,edailE

۶۹۹۱ ]۸۵۹۱[

noigileR fo erutaN ehT :enaforP dna ‌‌dercaS‌ truocraH :kroY weN ..ecarB

۹۵۹۱

nruteR lanretE eht fo htyM :yrotsiH dna somsoC‌ :kroY‌ weN‌ ..buP dnalraG

۵۸۹۱ ]۹۵۹lc[

ytinaitsirhC fo ecnessE ehT.oC .buP rqgnU .F :kroY weN .

giwduL ,hcabreueF‌

۷۵۹۱ ]۱۴۸۱[

hguoB nedloG ehT.sserP s’nitraM tS :kroY weN .

.G semaJ ,rezarF

۰۹۹۱‌ ]۰۹۸۱[

noisullI nA fo‌ erutuF‌ ehT.notroN :kroY weN .

dnumgiS ,duerF

۱۶۹۱ ]۷۲۹۱[

stnetnocsiD sti dna noitaziliviC.snoitacilbuP revoD :kroY weN .

۴۹۹۱ ]۹۲۹۱[

nodnoL .msiehtonoM dna sesoM eht dna sserp htragoH ehT :,sisylana-ohcysp fo etutitsnI‌

۹۳۹۱

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۸۷)

ecneicS weN tsriF ehT.sserP ytisrevinU egdirbmaC :egdirbmaC .

.atsittabmaiG ,ociV

۲۰۰۲ ]۵۲۷۱[

noigileR fo yhposolihP eht no serutceL .7281 fo serutceL ehT :.sserP ainrofilaC fo ytisrevinU .yelekreB

hcirdeirF ,legeH

۸۸۹۱‌ ]۷۲۸۱‌[

noigileR fo yrotsiH larutaN ehT :drofxO .revloC enyaW .A yb .dE ..sserP nodneralC

divaD ,emuH

۶۷۹۱ ]۷۵۷۱[

ecneirepxE suoigileR fo seiteiraV yrarbiL/skooB egatniV :kroY weN ..aciremA fo

mailliW ,semaJ

۰۹۹۱‌ ]۲۰۹۱‌[

suoicsnocnU evitcelloC eht dna sepytehcrA( skroW detcelloC ehT1 traP ,9 .loV .gnuJ .G .C fo ytisrevinU notecnirP :JN ,notecnirP .).sserP

.G lraC ,gnuJ

۸۶۹۱ ]۹۵۹۱[

nosaeR eruP fo sdnuoB eht nihtiW noigileR :egdirbmaC‌ ..sserP‌ ytisrevinU egdirbmaC

leunammI ,tnaK

۸۹۹۱ ]۳۹۷۱[

noigileR nO.skooB nekcohcS :kroY weN .

dna ,lraK ,xraM

slegnE hcirdeirF

۴۶۹۱

noigileR fo ecneicS eht ot noitcudortnI:kroY weN .

.sserP onrA

xaM‌ .F ,relliiM‌

۸۷۹۱‌ ]۰۷۸۱[

tsaE eht fo skooB‌ dercaS‌.sserP‌ nozruC :dnomhciR .

۰۰۰۲ ]۴۰۹۱-۹۷۸۱[

yloH ehtfo aedI ehT .yevraH .W nhol yb .snarT .)egilieH saD 7191( .sserP ytisrevinU drofxO ,drofliM .H :kroY‌ weN‌ ;nodnoL‌

hploduR ,ottO

۳۲۹۱

sresipseD derutluC sti ot sehceepS‌ :noigileR‌ nO :kroY weN ..sserP ytisrevinU egdirbmaC

,rehcamreielhcShcirdeirF

۶۹۹۱ ]۹۹۷۱[

sehcruhC naitsirhC eht fo gnihcaeT laicoS ehT :ogacihC ..sserP ogacihC‌ fo‌ ytisrevinU‌

tsnrE ,hcstleorT

۱۸۹۱ ]۲۱۹۱[

noitatsefinaM dna ecnessE ni noigileR reteP‌ :AM ,retsecuolG ..htimS

,wueeL red naVsudrareG

۷۶۹۱

ytinaitsirhC si tahW.sserP ssertroF :aihpledalihP ?

hplodA ,kcanraH noV

۶۸۹۱ ]۰۰۹۱‌[

noigileR‌ fo‌ ygoloicoS.sserP ogacihC fo ytisrevinU :ogacihC .

mihcaoJ ,hcaW

۴۴۹۱

noigileR fo‌ ydutS‌ evitarapmoC ehT aibmuloC :kroY weN ..sserP ytisrevinU

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۸۸)

۸۵۹۱

msilatipaC fo tiripS eht dna cihtE tnatsetorP ehT‌ :selegnA‌ soL‌ ..]۰۳۹۱ noitalsnart hsilgnE ;5091-4091[ .oC .buP yrubxoR

xaM ,rebeW

۲۰۰۲

noigileR‌ fo‌ ygoloicoS‌ ehT.sserP nocaeB :notsoB .

۳۹۹۱ ]۲۲۹۱[

منابع کلاسیک معاصر

پس از جـنگ جـهانی دوم‌، انسان‌ شناسانِ‌ دین به بررسی مناسک و اسطوره های جوامع سنتی و راه هایی که به واسطه آنها‌ با‌ زندگی و مرگ و زندگی روزمره رابطه بـرقرار مـی ساختند، توجه نشان دادند. آنـهابه مـطالعه‌ دین‌ های‌ دیگر مردمان از منظر استعماریِ مردمِ «ابتدایی» و «ذهنیت جادوییِ» آنها (که به وسیله کسانی‌ مانند‌ فریزر انجام گرفت ) جانی دوباره بخشیدند. با وجـود ایـن، حاکمیت رویکردهای کارکردگرا و سـاختارگرا‌ حـاکی‌ از‌ تلاش برای بیرون کشیدن عناصر جهان شمول تجربه دینی (و فرهنگی) انسان بود. از نظر برخی‌ از‌ انسان شناسان، این الگوهای جهان شمول تجربه انسانی، در «ساختارهایی منطقی» نهان‌ بودند‌ که‌ مجموعه ای متنوع از بـیان هـای اسطوره ای را برجسته ساختند; نزد برخی دیگر از‌ انسان‌ شناسان‌ این برجسته سازی راه کار تحقیق قوم نگاری و نظریه پردازی درباره راه‌ هایی‌ بوده است که طی آنها جوامع; هم همکاری می کردند و تـجربه هـای محدود بـه آستانه احساس‌ و تجربه‌ آزادیِ خودشان را با توسل به مناسکی ساختن و قراردادن آنها در نمادها‌ و نهادهایی‌ که کارکرد زنـدگی اجتماعی را ممکن می‌ سازد‌، شکل‌ می دارند.

برخی صداهای مخالف در انـسان‌ شـناسی‌ دیـن پس از جنگ، مدعی شدند که مطالعه انسان شناختی کاری علمی نیست‌ و اصلی‌ ترین کار این نوع تحقیق‌، تـرجمه‌ ‌ ‌اسـت. با‌ وجود‌ این‌، مشخصه این مطالعات، اشتیاق برای کالبدشکافی‌ الگوهای‌ تعمیم پذیر در نـقش دیـن در جـوامع، به ویژه در محور دین‌ ـ مناسک‌ و اسطوره ها ـ در دگرگون سازی و حفظ‌ نظم اجتماعی است.

انسان‌ شـناسان‌ در این اشتیاق برای جهان‌ شمولیِ‌ این مقولات و مسائل، با جامعه شناسان دین پس از جـنگ جهانی شریک بودند‌. امـا‌ تـفاوت اصلی در تأکیدهای شان‌ بود‌ : نزد‌ انسان شناسان، موضوع‌ اصلی‌ جوامع سنتی و نزد جامعه‌ شناسان‌

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۸۹)

موضوع اصلی جوامع مدرن بود. در نتیجه، در حالی که انسان شناسان خاستگاه و پویایی‌ را‌ در نقش ادیان در جوامع سنتی‌ جـستوجو‌ می کردند‌ ، جامعه‌ شناسان‌ از افول اقتدار و اعتبار‌ دین و رابطه مشکل ساز میان آزادی، مسائل مربوط به معنا، اجتماع و نظم اجتماعی سخن به‌ میان‌ می آوردند. الاهیدانان اغلب این ملاحظات‌ را‌ به‌ پرسش‌ هـایی‌ بـر می گردانند‌ درباره‌ این که دین به چه شیوه هایی می تواند (و توانسته است) خود را چونان امری محوری‌ برای‌ فرد‌ و زندگی اجتماعی دوباره تثبیت کند و در عین‌ حال‌، معنای‌ فراخوانی‌ اشـ‌ بـه‌ اخلاق را در دوره مدرن همچنان حفظ کند.

پس از دهه ۱۹۶۰ دین پژوهی به محدودیت های نظریه های اصلی و مهم در بررسی واقعیات اجتماعی پی برد‌، اما می توان گفت که در دوره دین پژوهی «کلاسیک معاصرِ» ، روایـت هـای مهم و درک جهان شمول از بسیاری از مقولات تحلیلی بسیار دست نخورده باقی مانده است.

منابع

htaeD‌ fo‌ laineD ehT.sserP eerF :kroY weN .

tsenrE ,rekceB

۳۷۹۱

napaJ lairtsudnierP fo seulaV ehT ;noigileR awagukoT ,eocnelG .sserP eerF :LI

treboR ,halleB

۷۵۹۱

nI ".noitulovE suoigileR” tfarC eht no‌ syassE‌ ;kroW tA stsigoloicoShcraeseRlaicoS fo pillihP yb .dE .]srehto dna[ [ halleB .N treboR ][ [ .skooB cisaB :kroY weN .dnommaH .E

]۶۹۱[<[

".aciremA ni noigileR liviC” naciremA‌ eht‌ fo lanruoJ ,suladeDsecneicS dna strA‌ fo‌ ymedacA ni noigileR” deltitne eussi eht morf ,.12-1,1/69 ",aciremA

۷۶۹۱

noigileR fo yroehT lacigoloicoS a fo stnemelE :yponaC dercaS ehT ..yadelbuoD :YN ,ytiC nedraG‌

reteP‌ ,regreB

۷۶۹۱

lacigoloehT ni‌ noitazinabrU‌ dna noitaziraluceS :ytiC raluceS ehTevitcepsreP.nallimcaM :kroY weN .

yevraH ,xoC

۵۶۹۱

regnaD dna ytiruP.egdeltuoR :kroY weN dna nodnoL .

yraM ,salguoD

۶۶۹۱

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۹۰)

noigileR reuN.sserP nodneralC :drofxO .

E.E ,drahctirP-snavE

۶۵۹۱‌

tluacuoF‌ lehciM htiW ranimeS A :fleS eht fo seigolonhceT yb .dE . :tsrehmA .nottuH .H kcirtaP dna ,namtuG kcuH ,nitraM .H rehtuL.sserP sttesuhcassaM fo ytisrevinU

lehciM ,tluacuoF

۸۸۹۱

erutluC dna noigileR :kroY weN .etterraC‌ ymereJ‌ yb .dE‌ ..egdeltuoR

۹۹۹۱

serutluC fo noitaterpretnI ehT.skooB cisaB :kroY weN .

croffilC ,ztreeG

۳۷۹۱

aisenodnI dna occoroM ni‌ tnempoleveD suoigileR :devresbo malsI ..sserP ytisrevinU elaY :nevaH weN

۸۶۹۱

dniM‌ egavaS‌ ehT‌.sserP ogacihC fo ytisrevinU :ogacihC .

edualC ,ssuartS-iveL

۶۶۹۱

ygoloporhtnA larutcurtS.skooB cisaB :kroY weN .

۳۶۹lc

akniD ‌‌ehtfo‌ noigileR ehT :ecneirepxE dna ytiniviD :drofxO ..sserP nodneralC

)erfdoG ,tdrahneiL

۱۶۹۱

larebiltsoP a ni‌ ygoloehT‌ dna‌ noigileR :enirtcoD fo erutaN ehTegA.sserP retsnimtseW :aihpledalihP .

.A egroeG ,kcebdniL

۴۸۹lc

cificaP nretseW eht fo‌ stuanogrA ,snos & egdeltuoR ,G :nodnoL ..dtL

walsinorB ,ikswonilaM

۲۲۹۱

noitaziraluceS fo yroehT lareneG‌ A.woR & repraH :kroY‌ weN‌ .

civaD ,nitraM

۹۷۹۱

erutluC nretseW dna msiehtonoM lacidaR & repraH :kroY weN ..woR

drahciR .H ,rhubeiN

۰۶۹۱

noitanigamI dna ,evitarraN ,noigileR :dercaS eht gnirugiF yb .snarT . ssertroF :silopaenniM .ecallaW .1 kraM yb .dE‌ .reualleP divaD.sserP

luaP ,rueociR

۵۹۹۱

livE fo msilobmyS ehT.woR & repraH :kroY weN .

۷۶۹۱

snoitidarT modsiW taerG ruO :snoigileR s’dlroW ehT naS ..repraH :ocsicnarF

notsuH ,htimS

۱۹۹۱ ]۵۹۱[

[

noigileR‌ fo‌ dnE dna gninaeM ehT.nallimcaM :kroY weN .

llewtnaC derfliW ,htimS

۳۶۹۱

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۹۱)

acahtl ,slobmyS fo tseroF ehT.sserP ytisrevinU llenroC :YN .

rotciV ,renruT

۷۶۹۱

erutcurtsitnA dna erutcurtS :ssecorP lautiR ehT enidlA‌ :ogacihC‌ ..oC .buP

۹۶۹۱

دین پژوهی آن گونه که می شناسیم

پرسش هایی که در تحقیقات سی سال اخیر در دین پژوهی مـطرح شـده، مـوجب نقد روایت های مهم و درکـ‌ کـلی‌ از مـقولاتی تحلیلی شده که مشخصه تفکر مدرن است. محققان در تلاشند تا آرمان های تجددگرایی را با نقدهای پسا ـ تجددگرایی با توسل به سـنجش جـهان شـمول بودن تجربه‌ در‌ مقابل‌ نوعی دلمشغولی به خاص گـرایی‌، آشـتی‌ دهند‌. نمونه هایی از این قلمروهای دلمشغولی عبارت است از نقدهای فمنیستی و پسا ـ استعماری و تأملی در روش شناسی دین پژوهی.

روش شناسی‌ دین‌ پژوهـی‌

دیـن چیست؟ آیـا اصلا می توانیم آن را تعریف‌ کنیم؟ اگر‌ می توانیم، چرا آن را به گـونه ای خاص تعریف می کنیم؟ آیا دین واقعاً چیزی نیست جز «واژه ای‌ که‌ محققان‌ برای اهداف روشنفکرانه خود آن را به وجـود آورده اند؟» آیـا‌ مـی توانیم دین را از فرهنگ تفکیک کنیم؟

رابطه میان دین و هویت جمعی چیست؟ رابطه مـیان تـجویزی بودن (Normativity) و عینی‌ بودن‌ (Objectivity‌) در دین پژوهی چیست؟ آیا الهیات در قلمرو دین پژوهی جای می‌ گیرد؟ آیا‌ رشد دینداری (religiostity) در سـرتاسر جـهان ـ کـه در تضاد با انتظارات و پیش بینی های بسیاری از‌ کلاسیک‌ ها‌ در مطالعات دین پژوهـی اسـت ـ مـستلزم آن نیست که علاوه بر اقدام‌ به‌ سنجش‌ انتقادی مقولات مفهومی در حوزه مطالعاتی خودمان، بـه نـقد تـصور اجتماعی کلی از روشنگری‌ اقدام‌ کنیم‌ که این قلمروی مطالعاتی بر آن بناشده است؟ از مطالعه بیشتر خـیرخواهانه تـا انتقادیِ آثار‌ پیشینیان‌ خودمان چه می توانیم بیاموزیم؟

برهه کنونی در دین پژوهی با پرسـش هـای زیـادی‌ مشخص‌ شده‌ است. با نویسندگانی مشخص شده است که در دین پژوهی، درباره دین پژوهـی مـی‌ نویسند‌ و به طرق مختلف درباره پرسش هایی درباره هدف و روش شناسی حوزه مطالعاتی خـودشان‌ تـامل‌ مـی‌ کنند.

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۹۲)

نزد برخی، این تحولِ بسیار متأخر در دین پژوهی، نشانه بلوغ و پختگی این حوزه‌ مـطالعاتی‌ اسـت و برخی دیگر این امر را نشانه بحران در دین پژوهی می‌ دانند‌.

منابع‌

noigileR.ytiloP ;drofxO .

dna ,seuqcaJ ,adirreD.sde ,omittaV innaiG

۸۹۹۱

seidutS suoigileR fo ygoloedI ehT‌ ytisrevinU‌ drofxO‌ :kroY weN ..sserP

yhtomiT ,dlaregztiF

۰۰۰۲

suoigileR fo rammarG a sdrawoT :uruG eht‌ gnidneherpmoCnoitpecreP‌.sserP ytisrevinU drofxO :drofxO .

leinaD ,dloG

۸۸۹۱

nredoM :noigileR no gnitirW ni sisylanA dna scitehtseAsnoitanicsaF.sserP‌ ainrofilaC‌ fo ytisrevinU :yelekreB .

۳۰۰۲c

noigileR fo ecitcarP eht ni gnidaeR fo ecalP‌ eht‌ :gnidaeR suoigileR ..sserP ytisrevinU drofxO :kroY weN‌

.J luaP‌ ,shtiffirG‌

۹۹۹۱

ytitnedi dna ytirohtuA no snoitcelfeR lacitirC‌ :noitazilanoitidarteD‌ ..srehsilbuP llewkcalB :AM ,egdirbmaC

,hsaL ttocS ,luaP ,saleeH.sde ,sirroM luaP dna

۶۹۹۱‌

snoitanalpxE‌ dna ,snoitinifeD ,snigirO ?noigileR si‌ tahW‌ :nedieL ..llirB‌

,.A samohT‌ ,soluponidIsde‌ ,nosliW .C nairB dna

۸۹۹۱

noigiler fo‌ nigiro‌ eht rof tseuq eht :emitmaerD fo hcraeS nI ..sserP ogacihC fo ytisrevinU‌ :ogacihC‌

okomoT ,awazusaM

۳۹۹۱

noigileR sireneG iuS‌ no esruocsiD ehT :noigileR‌ gnirutcafunaMaiglatsoN‌ fo scitiloP eht dna.sserP‌ ytisrevinU‌ drofxO :kroY weN .

llessuR ,noehctuCcM

۷۹۹۱

eht gnicneirepxeeR :snoigileR fo ecneicS a dna semaJ‌ mailliWecneirepxE‌ suoigileR fO seiteiraV ytisrevinU aibmuloC‌ :kroY‌ weN‌ ..sserP

.de ,enyaW‌ ,toofduorP‌

۴۰۰۲

nwotsenoJ ot nolybaB‌ morf‌ :noigileR gninigamI :ogacihC ..sserP ogacihC fo ytisrevinU

.Z nahtanoJ ,htimS

۲۸۹۱

snoigileR fo yrotsiH eht‌ ni‌ seidutS :yrotirreT toN sI paM :nedieL‌ ..llirB‌

۸۷۹۱

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۹۳)

lautiR‌ ni‌ yroehT‌ drawoT :ecalP ekaT oT‌ fo ytisrevinU :ogacihC ..sserP ogacihC

۲۹۹۱

nI ".suoigileR ,snoigileR ,noigileR” suoigileR rof smreT lacitirCseidutS ogacihC‌ fo‌ ytisrevinU :ogacihC .rolyaT .C kraM yb .dE‌ ..sserP‌

۸۹۹۱‌

dna‌ ,edailE‌ aecriM ,melohcS mohsreG‌ :noigileR‌ retfa noigileRsonarE ta nibroC yrneH.sserP ytisrevinU notecnirP :notecnirP .

.M nevetS ,mortsressaW

۹۹۹۱

جـنسیت و دیـن پژوهـی

اگر‌ چه‌ پیشگامانی‌ مانند الیزابت کیدی استنتون[۴]ود در سنت‌ های‌ یهودی‌ ـ مسیحی‌ را‌ بر‌ ملا سـازند و بـه اسـتفاده از تجربه های زنان به مثابه ابزار هرمنوتیکی مشروعی اشاره کردند که مـی تـواند نقش تصحیح گری در محققان بی بنیه در تحقیقات‌ سنتی داشته باشد. آیا مطالعات دین از منظرِ ناآزموده مـحقق مـذکر صورت پذیرفته است؟ آیا الگوهای فمینیستیِ الوهیت در درون سنت های دینی تجویزی جای دارد؟ آیـا مـیان ساختارهای تحلیلی گفتمان غالب‌ روشنفکری‌ و مواضع و سـاختارهای خـشونت در درون آن فـرهنگ رابطه ای بر قرار است؟ در کدام روش، محقق را می تـوان تـجسم یافته و جای گرفته در تاریخ دانست؟

موج دوم نقادی فمینیستی در‌ دهه‌ ۱۹۸۰ در قالب الهیات زن گرا بیرون آمـد کـه در کل، توجه اش را به سمت دلمـشغولی هـای زنان افـریقایی ـ امـریکایی مـعطوف کرده‌ بود‌. این جریان با طـرح ایـن‌ انتقاد‌ که موج نخست نهضت فمینیستی در سیطره افکار زنان سفیدپوست طبقه مـتوسط بـود، به رویارویی با آن پرداخت. زن گرایی (Womanism)بـا پرداختن به‌ مسئله‌ فـشار و اجـحاف بر زنان‌ سیاه‌ پوست سـعی کـرد تا دامنه انتقادات خود را گسترش دهد.

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۹۴)

در همین اواخر، دلمشغولی های جنسیتی، موجب پیـدایش حـوزه ای از نظریه عجیب و غریب شد و ایـن نـظریه در تـعامل با‌ انتقاد‌ پسـا ـ اسـتعماری از دین پژوهی در تلاش اسـت تـا به بررسی ارتباط میان گفتمان روشنفکری و خشونت و ستم بپردازد.

منابع

malsI ni redneG dna nemoW.sserP ytisrevinU elaY :nevaH weN .

alieL‌ idemhA‌

۲۹۹۱

ytitnedI‌ fo noisrevbuS eht dna msinimeF :elbuorT redneG weN ..egdeltuoR ;kroY

htiduJ ,reltuB

۰۹۹۱

redaeR A :noigileR ,redneG ,nemoW‌.evarglaP :kroY weN .

dna ,htebazilE ,illetsaC ,namdoR .C dnomasoR.sde

۱۰۰۲

suoigileR‌ ni‌ dna‌ ymedacA eht ni tfihS mgidaraP a sdrawoT” nI “.seidutSymedacA eht ni hcraeseR tsinimeF fo tcapmI ehT , ytisrevinU anaidnI‌ :‌‌notgnimoolB‌ .mahnraF eitsirhC yb .dE .67-35.sserP

loraC ,tsirhC

۷۸۹lc

rehtaF eht doG‌ dnoyeB‌.sserP‌ nocaeB ;notsoB .

yraM ,ylaD

۳۷۹۱

xeS dnoceS eht dna hcruhC ehT.woR & repraH :kroY‌ weN .

۸۶۹۱

esruocsiD suoigileR dna ,msinimeF ,msilainoloctsoP :kroY weN ..egdeltuoR

,.E aruaL ,nosdlanoD.sde‌ ,naL-iuP kowK dna‌

۲۰۰۲‌

elbiB eht fo noitaterpretnI tsinimeF lainoloctsoP ecilahC :siuoL tS ..sserP

.W asuM ,ebuD

۰۰۰۲

sseddoG eht fo egaugnaL ehT.woR & repraH :ocsicnarF naS .

ajrraM ,satubmiG

۹۸۹lc

scihtE laicoS tsinimeF ni syassE‌ :snoitcennoC eht gnikaM :notsoB ..sserP nocaeB

ylreveB ,nosirraHgnudliW

۵۸۹۱

dlroW eht ni gnieB fo syaW tsinamoW :srethguaD s’ragaH weN ..sserP tsiluaP :kroY

anaiD ,seyaH

۵۹۹۱

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۹۵)

msicitsyM naitsirhC dna redneG ,rewoP :kroY‌ weN‌ dna egdirbmaC ..sserP ytisrevinU egdirbmaC

ecarG ,neztnaJ

۵۹۹۱

lacigoloehT tsinimeF a ni doG fo yretsyM eht :si ohW ehSevitcepsreP.daorssorC :kroY weN .

A htebazilE ,nosnhoJ

۲۹۹۱

redneG dna noigileR llewkcalB :AM ,egdirbmaC‌ dna‌ drofxO ..srehsilbuP

.de ,alusrU ,gniK

۵۹۹۱

redaeR a :ygoloehT tsinimeF :YK ,ellivsiuoL dna nodnoL ..sserP xonK nhoJ/retsnimtseW

.de ,nnA ,sedaoL

۰۹۹۱

ni ytinaitsirhC no snoitcelfeR lacigoloehT :gniwonK dna gniraeH‌ .acirfA‌.skooB sibrO :YN ,llonkyraM

abmA ycreM ,eyoyudO

۶۸۹۱

noigileR dna nemoW fo ymedacA naciremA :AP ,grubsrebmahC ..]TM ,aluossiM ,sserP sralohcS yb detubirtsid[ noigil[ noigileR

dna ,htiduJ ,woksalP.sde ,oremoR .A naoJ‌

۴۷۹۱‌

drihT‌ ni ygoloehT tsinimeF :snedraG ‘srehtoM‌ ruo‌ gnitirehnIevitcepsreP‌ dlroW.sserP retsnimtseW :ellivsiuoL .

,.la te .M ytteL ,llessuR.sde

۸۸۹۱

.ygoloehT tsinimeF a drawoT :klaT-doG dna msixeS :notsoB.sserP nocaeB

yramesoR‌ ,rehtuRdrofdaR‌

۳۸۹lc‌

fo noitcurtsnoceR lacigoloehT tsinimeF a :reH fo yromem nI‌ .snigirO‌ naitsirhC.daorssorC :kroY weN

,azneroiF-relssuhcS

htebasilE

۳۸۹۱

.sevitarraN lacilbiB fo sgnidaeR tsinimeF-yraretiL :rorreT fo stxeT.sserP ssertroF‌ :aihpledalihP‌

sillyhP‌ ,elbirT

۴۸۹۱

ot dooF fo ecnacifingiS suoigileR ehT :tsaF yloH‌ dna tsaeF yloH .nemoW laveideM fo ytisrevinU :selegnA soL dna yelekreB.sserP ainrofilaC

eniloraC ,munyB-reklaW

۷۸۹۱

پسا‌ ـ استعمارگرایی‌

ادواردسعید‌ در کـتاب انـتقادی Orientalism (شرق شناسی) تبیین های استعماری اروپایـی از‌ دیـن‌ را مورد انـتقاد قـرارداده و از چـیزی به عنوان «موقعیت راهـبردی» (Strategic Location)به مثابه ترمیم کننده‌ جاهایی‌ که‌ در بررسی های محقق غربی از قلم افتاده، سخن به مـیان مـی‌ آورد‌.

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۹۶)

تحقیقات‌ پسا ـ استعماری اخیر بر نـیاز بـه تـوصیف دیـن در قـالب واژه های بومی تـأکید‌ دارد‌ تـا‌ از این طریق بُعد فاعلیت آگاه «دیگر» را باز شناسد که پیش از این‌ در‌ دوره استعماری شییءواره معرفی شده بـود.دو مـفهوم تـحلیلی محوری در این تلاش‌ یکی‌ مفهوم‌ بومی بـودن (indigeneity) و دیـگری مـفهوم چـندرگه گـی (hybirdity) اسـت. این مفاهیم به ترتیب با‌ مکان‌ و خود ـ مختاری در مقابل آوارگی و مهاجرت سر و کار دارند. پسا ـ استعمارگرایی همچنان به‌ تقابل‌ خود‌ با گونه های تحلیلی در نظریه جنسیت و پسـاتجددگرایی ادامه می دهد.

منابع

noitazilabolG fo snoisnemiD‌ larutluC‌ :egraL ta ytinredoM ..sserP atosenniM fo ytisrevinU :silopaenniM

nujrA ,iarudappA

۶۹۹۱

ni‌ rewoP‌ fo‌ snosaeR dna enilpicsiD :noigileR fo seigolaeneGmalsI dna ytinaitsirhC.sserP ytisrevinU snikpoH snhoJ :eromitlaB .

lalaT ,dasA‌

۳۹۹۱‌

lacirotsiH‌ dna thguohT lainoloctsoP :eporuE gnizilaicnivorPecnereffiD.sserP ytisrevinU notecnirP :notecnirP .

hsepiD ,ytrabarkahC

۰۰۰۲‌

ni‌ noigileR evitarapmoC dna msilainoloC :smetsyS egavaS .acirfA nrehtuoS fo sserP ytisrevinU :nodnoL dna ellivsettolrahC.ainigriV

divaD‌ ,retsedihC‌

۶۹۹۱

.yhpargonhtE fo scitiloP dna sciteoP eht :erutluC gnitirW :yelekreB.sserP ainrofilaC‌ fo‌ ytisrevinU

dna ,semaJ ,droffilC.sde ,sucraM .E egroeG‌

۶۸۹۱‌

.noigileR‌ fo noitcurtsnoC nretseW ehT snikpoH snhol :eromitlaB‌.sserP‌ ytisrevinU

leinaD ,nossiubuD

۳۰۰۲

.tcejbO sti sekaM ygoloporhtnA woH :rehtO eht dna emiT‌ weN‌.sserP ytisrevinU aibmuloC :kroY

sennahoJ‌ ,naibaF‌

۳۸۹۱

eht‌ dna‌ aidnI‌ ,yroehT lainoloC-tsoP :noigileR dna msilatneirO‌ .tsaE‌ citsyM.egdeltuoR :kroY weN

drahciR ,gniK

۹۹۹۱

.egA nredoM eht ni yrotsiH‌ suoigileR‌ fo yrevocsiD ehT :notecnirP.sserP ytisrevinU‌ notecnirP

snaH ,grebneppiK

۱۰۰۲‌

.aL‌-irgnahS fo srenosirP.sserP ogacihC‌ fo‌ ytisrevinU :ogacihC

dlanoD ,zepoL

۸۹۹۱

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۹۷)

.tcejbuS tsinimeF eht dna laviveR cimalsI eht :yteiP‌ fo‌ scitiloP ehT.sserP ytisrevinU notecnirP‌ :JN‌ ,notecnirP‌

abaS ,doomhaM

۵۰۰۲‌

.msilatneirO‌.niugneP :htrowsdnomraH

drawdE ,diaS‌

۵۹۹۱‌

حرکت به جلو

پرسش هایی که دین پژوهی را شکل داده اند و هنوز در‌ شکل‌ دهی مطالعات معاصر دین نقش دارند‌، خود‌ نیز به‌ طور‌ هم‌ زمان به تـوسط دلمـشغولی‌ ها چشم اندازهای جهانی در دین پژوهی و با توجه به نوع چشم اندازی (پرسپکتیو) که‌ در‌ هر یک از کارهای علمی وجود‌ دارد‌، فردی‌ شکل‌ و قالب‌ گرفته اند. دین‌ پژوهان‌ در پاسخ به مـشکلاتی کـه تجدد گرایی و پساتجددگرایی پیش روی آنها قرار داده است ، می کوشند‌ تا‌ به‌ نوعی خودشناسی دست بزنند; یعنی سعی می‌ کنند‌ دریابند‌ که‌ در‌ کجا‌ ایـستاده انـد و از کجا آمده اند و چه چـیزی بـه تحقیقات و دانش آنها شکل می دهد. آنها هم چنین برآنند تا توصیف و تحلیلی گرانسنگ ارائه کنند تا ثابت‌ کنند که مطالعاتی که انجام می دهـند، بـسیار پراهمیت است و خود بـه اهـمیت آن ایمان دارند. محققان در حال اثبات نیاز به «سنت زدایی» (detraditionalization)از دین پژوهی اند، اما‌ نمی‌ خواهند از این رشته تاریخ زدایی کنند. (Braude 872:4002) آنها خوب می دانند که هستی شناسی آنها چگونه مـی تـواند بر شکل دهی به نوع دین پژوهی آنها‌ مؤثر‌ باشد اما می دانند که روشی که برای مطالعه دین در پیش گرفته اند، به خود دین ها نیز شکل و قالب مـی دهـد‌.

منابع‌

.noitazilabolG dna noigileR egaS :skaO‌ dnasuohT‌ :nodnoL.snoitacilbuP

reteP ,reyeB

۴۹۹۱

nI ".salceH luaP ot esnopseR” .noigileR fo ydutS eht fo erutuF ehT.llirB :nedieL .nosraeP iroL dna cilekaJ acivalS‌ yb‌ .dE

nnA ,eduarB

۴۰۰۲‌

citamsirahC‌ fo ygolonemonehP larutluC A :fleS dercaS ehT .gnilaeH.sserP ainrofilaC fo ytisrevinU :yelekreB

.۱٫ samohT ,sadrosC

۴۹۹۱

.htyM ni ygoloehT -6 scitiloP :redipS deilpmI ehT :kroY weN.sserP ytisrevinU aibmuloC

ydneW ,reginoD

۸۹۹۱‌

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۹۸)

tsrif‌-ytnewT eht rof seidutS suoigileR dna ygoloehT :htiaF fo sdleiF .yrutneC.sserP ytisrevinU egdirbmaC :egdirbmaC

,.la te .M divaD ,droF.sde

۵۰۰۲

.ytisreviD suoigileR fo smelborP.srehsilbuP llewkcalB :AM ,nediaM

luaP‌ ,shtiffirG‌

۱۰۰۲

.nosaeR‌ raluceS dnoyeB :yroehT laicoS dna ygoloehT :egdirbmaC.llewkcalB

nhoJ ,knabliM

۱۹۹۱

.egA nredomtsoP eht ni noigileR evitarapmoC‌ :sllewD llitS cigaM A.sserP ainrofilaC fo ytisrevinU :yelekreB

dna ,yelrebmiK ,nottaP‌.sde‌ ,yaR‌ nimajneB

۰۰۰۲

ynam fo emiT eht ni :scimanyD labolG dna scihtE lacigoloehT .sdlroW.srehsilbuP llewkcalB :AM ,nediaM‌

‌‌mailliW‌ ,rekiewhcS

۴۰۰۲

eht gnomA pihsecitnerppA fo riomeM a :wodahS s’yrecroS ni .regiN fo yahgnoS‌.sserP‌ ogacihC‌ fo ytisrevinU :ogacihC

lyrehC dna ,luaP ,rellotSseklO

۷۸۹۱

.ygoloehT rof adnegA weN a :erutluC fo seiroehT‌ :silopaenniM.sserP ssertroF

nyrhtaK ,rennaT

۷۹۹۱

.gnilaeH nacirfA fo noitaterpretnI weN a :lautiR gnicneirepxE‌.sserP ainavlysnneP fo ytisrevinU‌ :aihpledalihP‌

mailliW ,htidE ,renruT notelgniS ,ttegdolB ilediF dna ,anohaKawneB

۲۹۹۱

دشـواری ها ـ و نیز نیاز به ـ رویکردی به دین که (به لحاظ فلسفی) خود ـ شناس،[۸] و نیز نیاز بـه آن، در بسیاری از‌ زیرشاخه های مطالعه دین آشکار است. در این جا بر مـوضوعات: اخـلاق دیـنی تطبیقی، مطالعات دین و گفتوگو، مطالعات عرفی سازی و عرفی شدن، رویکردهای تکاملی ـ روانشناختی و شناختاری به دین، و نیز نـظریه ‌ ‌هـای‌ گزینشِ‌ اقتصادی و عقلانی در باب دین متمرکز می شویم.

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۱۹۹)

اخلاق دینی تطبیقی

کار در اخـلاق دیـنی تـطبیقی، تیزترین پرسش های را درباره جهانِ اواخر مدرنیته ـ پرسش هایی درباره دین، پلورالیسم، آزادی‌، اقتدار‌، دمـکراسی، و مسئولیت پذیری مدنی ـ را مطرح می کند. هم چنین موجب طرح مسئله مطالعه تـطبیقی به صورت هایی پیـچیده و قـدرتمند می شود.

منابع

.evitcepsreP htiafretnI na :modeerF dna htiaF‌ ;AM‌ ,nediaM.llewkcalB

B divaD ,llerruB

۴۰۰۲

.noitidarT dna yromeM ,ytivitcejbuS :fleS citecsA ehT ,egdirbmaC.sserP ytisrevinU egdirbmaC :kroY weN dna KU

nivaG ,doolF

۴۰۰۲

.smreT hsiweJ ni ytinaitsirhC.sserP weivtseW‌ :OC‌ ,redluoB‌

te avkiT ,yksneK-remyrF.sde‌ ,.la‌

۰۰۰۲‌

dna scihtE suoigileR evitarapmoC :scihtE labolG ni snoitarolpxE .eugolaiD suoigilerretnI.sserP weivtseW :odaroloC ,redluoB

dna ,ecurB ,ellerG.sde ,ssiwT renmuS

۸۹۹۱‌

.seutriV‌ dna‌ stniaS.sserP ainrofilaC fo ytisrevinU :yelkreB

,nottartS nhoJ‌ ,yelwaH‌.de

۷۸۹۱

.dohteM weN A :scihtE suoigileR evitarapmoC repraH :kroY weN.woR dna

dna ,divaD ,elttiL.sde ,ssiwT .B renmuS

۸۷۹۱‌

evitarapmoC‌ ni‌ seidutS weN :redrO lacihtE eht dna ynogomsoC .scihtE.sserP ogacihC‌ fo ytisrevinU :ogacihC

dna ,.W niboR ,nivoL.sde ,sdlonyeR .E knarF

۵۸۹۱

.scihtE fo ydutS evitarapmoC eht ot ediuG cihpargoilbiB‌ A.sserP‌ ytisrevinU‌ egdirbmaC :egdirbmaC

nhoJ ,salguoD ,regasnaM dna ,namraC detsiarB ,reyemsnegreuJ kraM.sde‌

۱۹۹۱‌

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۲۰۰)

.ecitcarP dna esruocsiD kroY weN fo tisrevinU etatS :YN ,ynablA.sserP

dna ,knarF ,sdlonyeR.sde ,ycarT‌ divaD‌

۲۹۹۱‌

evitarapmoC eht ni syassE weN :nosaeR lacitcarP dna noigileR .snoigileR fo yhposolihP‌ kroY‌ weN‌ fo ytisrevinU etatS :YN ,ynablA.sserP

۴۹۹۱

اجتماعات دینی جهانی: تفاوت، تعارض و گفتوگو

زیرشاخه‌ ای‌ که‌ به نقش دین در بحران های (اجتماعی) و خشونت می پردازد، با ملاحظات فلسفی و عملی‌ گفتوگوی‌ بین ادیان گره خورده است وبـه این ترتیب، بیانگر کاربست های مستقیمی است‌ که‌ دین‌ پژوهی می تواند برای جهانی که در آن زندگی می کنیم، داشته باشد. بیشتر‌ این‌ آثار در تلاشند تا به درک رابطه انتقادی میان جهان شـمولی و خـاص گرایی‌ در‌ ادیان‌ و پیامدهای این ارتباط برای تعارض و گفتوگو، نایل آیند.

منابع

dna ,ecneloiV ,noigileR :dercaS eht fo‌ ecnelavibmA‌ ehT .noitailicnoceR.dleifelttiL & namwoR :namhnaL

.R ttocS ,ybelppA

۰۰۰۲

eht nwoD kaerB‌ spleH‌ nosaeR‌ woH :doG naitsirhC ,doG udniH .snoigileR neewteb seiradnuoB.sserP ytisrevinU drofxO :kroY weN

sicnarF ,yenoolC‌

۱۰۰۲‌

.noigileR‌ fo stcA.egdeltuoR :kroY weN

seuqcaJ ,adirreD

۲۰۰۲

.dercaS dna ecneloiV.ytisrevinU‌ snikpoH‌ snhoJ :eromitlaB

eneR ,drariG

۷۷۹۱

,snoigileR dlroW fo erutuF ehT :noddegamrA dna nedE neewteB .gnikamecaeP dna‌ ,ecneloiV‌.sserP ytisrevinU drofxO :kroY weN

craM ,nipoG

۰۰۰۲

eht ot ecaeP gnirB‌ naC‌ noigileR woH :ecaeP yloH ,raW yloH .tsaE‌ elddiM‌.sserP‌ ytisrevinU drofxO :kroY weN

۲۰۰۲

.ecneloiV suoigileR‌ fo‌ esiR labolG ehT :doG fo dniM eht ni rorreT.sserP ainrofilaC fo ytisrevinU‌ :yelekreB‌

.kraM ,reyemsnegreilI

۰۰۰۲

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۲۰۱)

dna ,scimonocE‌ ,seitiloP‌ gnikameR :etatS‌ eht‌ dna‌ msilatnemadnuF .ecnatiliM,sserP ogacihC fo ytisrevinU‌ ehT‌ :ogacihC

.F dna ,nitraM ,ytraM.sde ,ybelppA ttocS

۳۹۹۱

.ecaeP dna ,scitiloP ,noigileR‌ ytisrevinU‌ emaD ertoN :emaD ertoN.sserP

.de‌ ,.S yoreL ,renuoR

۹۹۹۱

.msilarulP‌ dna‌ redneG ,ecitsuJ nO :smilsuM evissergorP‌ :drofxO‌.dlrowenO

dimO ,ifaS

۳۰۰۲

.msiehtonoMfo ycageL tneloiV ehT :niaC fo esruC ehT :ogacihC‌.sserP‌ ogacihC fo ytisrevinU ehT

anigeR‌ ,ztrawhcS‌

۷۹۹۱‌

عرفی سازی و عرفی‌ شدن‌

بحث های معاصر درباره‌ اعتبار‌ و امکانات نظریه کلاسیک عرفی سازی چندین لایه دارد: نخست آن که ایـن مـباحث پرده‌ از‌ نیاز به قرائتی انتقادی از مقولاتی‌ برمی‌ دارد که‌ از‌ همان‌ آغاز در دین پژوهی‌ مورد استفاده بوده است; ضمن آن که آنچه را به لحاظ تحلیلی مفید و به لحاظ‌ تجربی‌ نیز امتحان خـود را پس دادهـ‌، نگه‌ می‌ دارد‌. دوم‌ این که این‌ مباحث‌ پیش فرض های تجویزی نهضت روشنگری درباره انگاره های اجتماعی، به ویژه عرفی شدن را، که‌ در‌ دین‌ پژوهی معاصر جای گرفته است، تـوضیح مـی‌ دهـد‌. سوم‌ این‌ که‌ این‌ مـباحث بـیانگر اهـمیت نظریه های عمومی در مطالعه ادیان است، در عین حال که ویژگی های تاریخی و جامعه شناختی چیزی را که به مطالعه آن می پردازد‌، در نظر دارد.

مـنابع

.ytinredoM ,malsI ,ytinaitsirhC :raluceS eht fo snoitamroF :drofnatS.sserP ytisrevinU drofnatS

lalaT ,dasA

۳۰۰۲

dlroW dna noigileR tnegruseR :dlroW eht fo noitaziraluceseD ehT .scitiloP.oC .buP‌ snamdreE‌ .B.W :IM ,sdipaR dnarG

.de ,reteP ,regreB

۹۹۹۱

.tseW eht ni noitaziraluceS :daeD si doG llewkcalB :AM ,nediaM.srehsilbuP

evetS ,ecurB

۲۰۰۲

.dlroW nredoM eht ni snoigileR cilbuP ogacihC :ogacihC‌.sserP‌ ytisrevinU

esoJ ,avonasaC

۴۹۹۱

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۲۰۲)

.dlroW eht fo tnemtnahcnesiD ehT ytisrevinU notecnirP :notecnirP.sserP

lecraM ,tehcuaG

۷۹۹۱

.yromeM fo niahC a sa noigileR sregtuR :JN‌ ,kciwsnurB‌ weN.sserP ytisrevinU

eleinaD ,regeL‌-ueivreH‌

۰۰۰۲

.ediwdlroW scitiloP dna noigileR :raluceS dna dercaS :egdirbmaC.sserP ytisrevinU egdirbmaC

noR dna ,appiP ,sirroNtrahelgnI

۴۰۰۲

ehT nI tcilfnoC dna ,stseretnI ,rewoP :noituloveR‌ raluceS‌ ehT .efiL cilbuP naciremA‌ fO‌ noitaziraluceS fo ytisrevinU :yelekreB.sserP ainrofilaC

.de ,naitsirhC ,htimS

۳۰۰۲

.htiaF fo stcA ainrofilaC fo ytisrevinU :selegnA soL dna yelekreB.sserP

dna ,yendoR ,kratSekniF regoR

۰۰۰۲

نـظریه هـای گزینش عقلانی‌ و گزینش‌ اقتصادی در باب دین

جانبداری کـردن از رویـکردهای گزیشن عقلانی و اقتصادی به دین نه تنها بیانگر آن است که منطق بازار آزاد را می توان برای درک برخی از پدیدهای‌ دینی‌ بـه کـار‌ بـست، بلکه از این نیز حاکی است که بینش های اقتصادی مـی تواند هر پدیده ای را‌ تبیین کند. بنابراین، وقتی قواعد عرضه و تقاضا را در عرصه زندگی‌ دینی‌ به‌ کار می بندیم، پاسـخ بـه ایـن پرسش را که چرا دین در امریکایی که به لحاظ دینی ‌‌ناهمگن‌ اسـت، هـنوز زنده است اما در دیگر جوامع غربی چنین نیست، همین قواعد‌ به‌ ما‌ می دهد. حتی گـفته شـده اسـت که انگیزه شهیدان نخستین مسیحی را می توان انتخاب‌ عقلانی آنها دانست نـه عـملی کـه صورتی دینی یافته بود.

منابع

ruo ni‌ sresoL dna srenniW :0991‌-۶۷۷۱‌ ,aciremA fo gnihcruhC ehT .ymonocE suoigileR.sserP ytisrevinU sregtuR :lN ,kciwsnurB weN

dna ,regoR ,ekniFkratS yendoR

۲۹۹۱

.yroehT eciohC lanoitaR fo seigolohtaP elaY :nevaH weN.sserP ytisrevinU

nal dna ,dlanoD ,neerG‌.sde ,oripahS

۴۹۹۱

هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۲۰۳)

.ytinaitsirhC fo esiR ehT.snilloC-repraH :ocsicnarF naS

yendoR ,kratS

۷۹۹۱

.tnemssessA dna yrammuS :noigileR dna yroehT eciohC lanoitaR.egdeltuoR

.A ecnerwaL ,gnuoY

۶۹۹l

نظریه های تکاملی ـ روانشناختی و شناختاری‌ دین‌

نظریه های تـکاملی ـ روانـشناختی و شـناختاری در باب دین، با ترکیب تحولات پدید آمده در عرصه علوم معرفتی و روانشناسی با انسان شـناسی مـی کوشد تا جابه جایی، بقا و دگرگونی ادیان را‌ توضیح‌ دهد و دوام و تطبیق پذیری دین بـه مـثابه پدپده ای فـرهنگی را تبیین کند. از این رو، هواداران این نظریه ها، برای درک فرهنگ بر شناخت فردی و تکامل آن تـأکید‌ دارنـد‌. در عین حال، آنها از اصرار غالب انسان شناختی بر تنوع و خصوصیت فرهنگی تجربه هـای دیـنی، خـود را جدا نگه می دارند.

حرکت نظریه های تکاملی ـ روانشناختی و شناختاری دین‌ به‌ سمت‌ چیزی کـه در تـجربه های‌ دینی‌ جهان‌ شمول است، بازگشتی نوستالوژیک به تلاش های نظری مـهم در انـسان شـناسی کلاسیک نیست. جهان شمولی در این جا یک فرض‌ نیست‌، بلکه‌ تحقق یافته است. همان گـونه کـه نـمایندگان این‌ نظریه‌ ها ابراز داشته اند، این خود دین نیست که مـوضوع نـظریه است بلکه اندیشه های دینی است; این تکامل‌ شناختاری‌ است‌ و نه حقیقیت تعالی بخش (یا مـتعال) کـه الگوهای جهان شمول‌ زندگی دینی را شکل می دهد.

منابع

.noigileR fo epacsdnaL yranoitulovE ehT :tsurT eW sdoG nI weN.sserP‌ ytisrevinU‌ drofxO‌ :kroY

ttocS ,nartA

۲۰۰۲

.thguohT suoigileR fo snigirO yranoitulovE ehT :denialpxE‌ noigileR‌.skooB cisaB :kroY weN

lacsaP ,reyoB

۲۰۰۲

.erutluC dna noitingoC gnitcennoC :noigileR gniknihteR :kroY weN.sserP‌ ytisrevinU‌ egdirbmaC‌

dna ,samohT .E ,noswaLyeluaCcM treboR

۰۹۹۱

.msilobmyS gniknihteR.sserP ytisrevinU egdirbmaC :kroY weN‌

leinaD‌ ,rebrepS‌

آموزشگاه مجازی اندیشه، یکی از زیر مجموعه های اینفورس، دوره های آموزشی متعددی را به صورت مجازی و در تلگرام برگزار می کند. شما با شرکت در این دوره ها می توانید به توانایی های بسیار خوبی دست پیدا کنید. برای مشاهده جزئیات بیشتر روی عنوان دوره دلخواهتان کلیک کنید:

دوره شبهه شناسی | دوره مهارت ورزی تلگرام و اینستاگرام | دوره راهنمای مقایسه ای ایمان  |  حدیث خوانی کاربردی |  دوره اسلام و مسیحیت مقایسه ای دوره آموزش کاربردی تعبیر خواب  | دوره چرا حجاب | دوره تحول ۹۶

دوره کارگاه تربیت اعتقادی ویژه معلمان و والدین با هدف پاسخ به سوالات اعتقادی نوجوانان و دانش آموزان در حال برگزاری است. برای شرکت رایگان در این دوره در تلگرام و ایتا به ای دی @adyan10 درخواست خود را ارسال کنید.

 


هفت آسمان » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۳۱ (صفحه ۲۰۴)
کلیدواژه‌ای برای این موضوع یافت نشد.

مقالات زیر را هم بخوانید

نکات ویژه و دیدگاه های خود درباره این مقاله را از بخش نظرات برای ما ارسال کنید تا به نام خودتان در این قسمت درج گردد.

مشخصات کتاب شناختی مقاله:
رفرنس:

:APA



Chicago:



Harvard:



Vancouver:
ارتباط با شبکه بین المللی مطالعات ادیان:
islamicdialogs@gmail.com

Top